Xu hướng Nông nghiệp 4.0 hứa hẹn mang lại thay đổi lớn cho nền sản xuất của Việt Nam, phát huy tối đa những tiềm lực vốn có của đất nước. Tuy nhiên, để có đạt được thành tựu trên, chúng ta cần vượt qua nhiều thách thức.

1/ Nông nghiệp 4.0 là gì?

nông nghiệp 4.0

Nông nghiệp 4.0 là gì? Đây là thuật ngữ chỉ một xu hướng canh tác nông nghiệp mới bằng việc ứng dụng các thành tựu công nghệ hiện đại vào sản xuất như Internet vạn vật, công nghệ nano, công nghệ robot tự động, công nghệ sinh học, công nghệ chiếu sáng,…

Việc ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến vào nông nghiệp nhằm mang lại nhiều lợi ích cho người nông dân như giảm công lao động vất vả, hạn chế ảnh hưởng từ thiên tai, tránh sâu bệnh phá hoại mùa màng, bảo vệ môi trường nguồn đất nguồn nước, tiết kiệm chi phí không chỉ trong sản xuất mà còn ở quá trình chế biến, phân phối và tiêu thụ,…

Khác với Nông nghiệp công nghệ cao là chỉ áp dụng các tiến bộ về khoa học kỹ thuật vào quá trình canh tác, Nông nghiệp 4.0 còn là hướng đi thay đổi cách thức quản lý ngành nông nghiệp.

Nông nghiệp 4.0 được nhiều chuyên gia dự đoán sẽ là khởi đầu cho một hình thức nông nghiệp mới, đó là những hoạt động sản xuất chuẩn xác, chặt chẽ mà không cần đến sự góp mặt điều khiển của con người.

Mầm mống của một nền Nông nghiệp 4.0 cũng đang dần xuất hiện ở Việt Nam với những mô hình trồng trọt ứng dụng nhiều thiết bị cảm biến. Ở đó các yếu tố như lượng nước, độ ẩm, phân, ánh sáng,… được tính toán kỹ lưỡng, kết nối với các thiết bị điều khiển từ xa, từ đó nông dân có thể chăm sóc cây trong của mình mà không cần đến nông trại. 

2/ Những ưu điểm của ứng dụng công nghệ 4.0 vào nông nghiệp

nông nghiệp 4.0

Sản xuất ra những loại nông sản chất lượng và năng suất cao là ưu điểm đầu tiên của nền Nông nghiệp 4.0 nhờ ứng dụng công nghệ tạo điều kiện tốt nhất cho cây trồng phát triển.

Cùng với đó, Nông nghiệp 4.0 cũng giúp giảm bớt sức lao động của người nông dân. Nông dân hoàn toàn có thể ngồi ở nhà và theo dõi tình trạng cây trồng của mình qua các thiết bị cảm biến kết nối.

3/ Đặc trưng của nền nông nghiệp 4.0

nông nghiệp 4.0

Đặc trưng của nền Nông nghiệp 4.0 dễ nhận biết là công tác chuyển đổi số các hoạt động sản xuất kinh doanh nông sản từ nông trại đến nhà máy chế biến, các công việc quảng cáo – truyền thông và phân phối tiêu dùng bằng công nghệ internet vạn vật.

Các công nghệ như tự động hóa, công nghệ vật lý, công nghệ sinh học và công nghệ điều hành kết hợp cùng nhau trong hệ thống điều hành và canh tác tập trung, đảm bảo quá trình sản xuất – phân phối được diễn ra liên tục, hiệu quả và bền vững.

4/ Những lợi ích và thách thức của Nông nghiệp 4.0 khi phát triển tại Việt Nam

nông nghiệp 4.0

Lợi ích của xu hướng Nông nghiệp 4.0 đối với nền nông nghiệp Việt Nam:

  • Những công nghệ tiên tiến của Nông nghiệp 4.0 cho phép tạo ra nhiều loại nông sản giá trị cao và an toàn cho người Việt, từ đó giúp người tiêu dùng trong nước dễ dàng tiếp cận được nguồn thực phẩm sạch có giá thành thấp.
  • Nền nông nghiệp công nghệ cao tích hợp nhiều tính năng cơ giới hóa từ sản xuất đến thu hoạch, từ sơ chế đến bảo quản,… sẽ giúp phát huy tối đa tiềm lực xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Tích hợp công nghệ trong quy trình sản xuất từ theo dõi sinh trưởng, giám sát, điều tiết, kiểm soát chất lượng,… giúp nâng cao chất lượng hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, mở đường cho nông nghiệp Việt Nam tiến vào những thị trường khó tính nhất trên thế giới.
  • Ứng dụng công nghệ sinh học trong các quy trình chọn giống, phối giống, nghiên cứu giống được chủ động hơn, dễ dàng phát triển các loại giống cây trồng vật nuôi phù hợp với thổ nhưỡng và điều kiện thời tiết vùng miền, tránh mất mùa, giảm thiệt hại.
  • Một nền Nông nghiệp 4.0 phát triển sẽ kéo theo sự đi lên của nhiều ngành kinh tế liên quan, góp phần phát triển nước, nâng cao thu nhập cho người dân.
  • Thúc đẩy giáo dục, đào tạo các ngành khoa học công nghệ liên quan, tạo ra một thế hệ nhân lực mới năng động hơn, tay nghề cao hơn.

5/ Những thách thức của nền Nông nghiệp 4.0 

nông nghiệp 4.0

  • Việc chuyển đổi sản xuất sang ứng dụng công nghệ cao gây không ít khó khăn cho nhiều địa phương, doanh nghiệp về nhân lực, chi phí và cách thức tổ chức.
  • Cần vốn đầu tư lớn để triển khai các mô hình canh tác 4.0, thời gian xoay vòng vốn chậm cũng khiến nhiều địa phương, doanh nghiệp e dè.
  • Những cơ chế pháp lý về đất đai vẫn còn là rào cản lớn cho nhiều doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư. Cần sự đồng hành nhiều hơn nữa từ các chính sách của nhà nước.

Nông nghiệp là ngành kinh tế lợi thế của Việt Nam và chúng ta là một trong những nhà xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Nếu nắm bắt và áp dụng tốt xu hướng Nông nghiệp 4.0 của thế giới vào sản xuất trong nước, chắc chắn Việt Nam sẽ là đối thủ “đáng gờm” về xuất khẩu nông sản trong tương lai.

Tuy nhiên, Nông nghiệp 4.0 không phải là một phong trào thay đổi hướng canh tác nông nghiệp đơn thuần. Để hướng đến xu thế này, nông nghiệp Việt Nam sự đầu tư mạnh mẽ, bài bản và sự tham gia cùng nhau của nhiều bên: Nhà nước – các khoa học gia – doanh nghiệp – nông dân. 

Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ của Nhà nước – các khoa học gia – doanh nghiệp và nông dân thì mới mang lại một hướng đi đột phá cho nông nghiệp Việt Nam, biến nền sản xuất trong nước thành nền Nông nghiệp 4.0 thật sự.